Stjˇrnarskrß BandarÝkjanna

US%20Flag

ááStjˇrnarskrß BandarÝkjanna

HÚr ß eftir fer stjˇrnarskrß BandarÝkjanna ßsamt vi­aukum I-XV eins og h˙n birtist Ý Hauksbˇk hinni yngri, borgaralegum frŠ­um fyrir ═slendinga Ý Kanada og BandarÝkjunum. Hauksbˇk var gefin ˙t ßri­ 1905 af Ëlafi S. Thorgeirssyni Ý Winnepeg.

Ůř­ingin er endursko­u­ og stafsetningu hefur veri­ breytt ß st÷ku sta­. Vi­aukar XVI til XXVII eru ■řddir sÝ­ar.

Stjˇrnarskrß BandarÝkjanna

VÚr BandarÝkjamenn setjum og sam■ykkjum ■essi grundvallarl÷g fyrir BandarÝki AmerÝku Ý ■eim tilgangi a­ koma ß fullkomnara sambandsrÝki, stu­la a­ rÚttlŠti, tryggja landsfri­inn, sjß fyrir sameiginlegum landv÷rnum, efla almenna velfer­ og tryggja sjßlfum okkur og ni­jum okkar blessun frelsisins.á

I. greiná


1. hluti. Allt l÷ggjafarvald, sem hÚr er veitt, skal vera hjß sambands■ingi BandarÝkjanna; skulu deildir ■ess vera ÷ldungadeild og fulltr˙adeild.

2. hluti. Fulltr˙adeildin skal skipu­ m÷nnum, sem kosnir eru anna­hvort ßr af Ýb˙um rÝkjanna og skulu kjˇsendur Ý hverju rÝki fullnŠgja ■eim skilyr­um sem sett eru fyrir kosningarÚtti til fj÷lmennustu deildar Ý ■ingi ■ess rÝkis.

Enginn mß fulltr˙adeildar■ingma­ur vera nema hann hafi nß­ tuttugu og fimm ßra aldri, hafi veri­ rÝkisborgari BandarÝkjanna Ý sj÷ ßr og eigi heimilisfang Ý ■vÝ rÝki, ■ar sem hann er kosinn, ■egar kosning fer fram.

Fulltr˙at÷lu og beinum sk÷ttum skal jafna ni­ur milli ■eirra rÝkja, [sem eru Ý bandalagi ■essu, eftir Ýb˙at÷lu hvers ■eirra, sem ßkve­in skal me­ ■vÝ a­ bŠta vi­ fulla t÷lu frjßlsra manna - a­ ■eim me­t÷ldum sem gegna her■jˇnustu um ßkve­inn ßrafj÷lda, en frßt÷ldum indÝßnum er ekki grei­a skatt - ■remur fimmtu hlutum allra annarra manna.] RÚtt Ýb˙atala skal fundin innan ■riggja ßra eftir a­ hi­ fyrsta sambands■ing BandarÝkjanna kemur saman, og sÝ­an ß tÝu ßra fresti, ß ■ann hßtt er ßkve­i­ skal me­ l÷gum. Fulltr˙ar skulu ekki vera fleiri en einn fyrir hver ■rjßtÝu ■˙sund, en hvert rÝki skal hafa a­ minnsta kosti einn fulltr˙adeildar■ingmann; og ■anga­ til Ýb˙atalan er fundin skal rÝkinu New Hampshire heimilt a­ kjˇsa ■rjß; Massachusettes ßtta; Rhode Island og Providence Plantations einn; Connecticut fimm; New York sex; New Jersey fjˇra; PennsylvanÝa ßtta, Delaware einn; Maryland sex; Virginia tÝu; Nor­ur-KarˇlÝna fimm; Su­ur-KarˇlÝna fimm og Georgia ■rjß.

Ůegar sŠti fulltr˙adeildar■ingmanns einhvers rÝkis ver­ur autt skal framkvŠmdarvald ■ess skipa fyrir um kj÷r nřs fulltr˙a.

Fulltr˙adeildin skal kjˇsa sÚr forseta og a­ra embŠttismenn; h˙n skal ein hafa ß hendi kŠruvald til embŠttismissis.

3. hluti. Íldungadeild BandarÝkjanna skal skipu­ tveimur ■ingm÷nnum frß rÝki hverju, [kj÷rnum af l÷ggjafar■ingi ■ess] til sex ßra; skal hver ■ingma­ur hafa eitt atkvŠ­i.

Jafnskjˇtt og ■eir koma saman eftir fyrstu kosningu skal ■eim skipt Ý ■rjß flokka, eins jafna og unnt er. Ůingmenn ■eir er fyrsta flokk skipa skulu vÝkja ˙r sŠti a­ tveim ßrum li­num, ■eir er annan flokk skipa a­ fjˇrum ßrum li­num og ■eir er ■ri­ja flokk skipa a­ sex ßrum li­num, svo a­ kjˇsa megi einn ■ri­jung ■eirra ß tveggja ßra bili; [og ef sŠti losnar fyrir afs÷gn e­a ß annan hßtt ß ■eim tÝma, er l÷ggjafar■ing vi­komandi rÝkis er ekki a­ st÷rfum, mß framkvŠmdarvald ■ess tilnefna mann Ý ■ingsŠti­ til brß­abirg­a, ■anga­ til ■ing kemur saman nŠst, sem ■ß skal kjˇsa mann Ý sŠti­.]

Enginn mß ÷ldungardeildar■ingma­ur vera nema hann hafi nß­ ■rÝtugsaldri og hafi veri­ rÝkisborgari BandarÝkjanna Ý nÝu ßr, og eigi heimilisfang Ý ■vÝ rÝki ■ar sem hann er kosinn ■egar kosning fer fram.

Varaforseti BandarÝkjanna skal vera forseti ÷ldungadeildarinnar, en skal ekki hafa atkvŠ­isrÚtt, nema ■vÝ a­eins, a­ atkvŠ­i falli jafnt.

Íldungadeildin křs sÚr a­ra embŠttismenn og einnig forseta til brß­abirg­a, sem gegnir embŠtti Ý fjarveru varaforseta, e­a ■egar hann gegnir embŠtti forseta BandarÝkjanna.

Íldungadeildin hefur ein vald til a­ dŠma Ý kŠrumßlum til embŠttismissis. Ůegar h˙n heldur fundi Ý ■eim tilgangi, skal vinna ei­ e­a drengskaparheit. Ůegar kŠra ß hendur forseta BandarÝkjanna er til me­fer­ar, skal forseti hŠstarÚttar vera Ý forsŠti; skal enginn sekur fundinn nema tveir ■ri­ju vi­staddra ■ingmanna veiti ■vÝ sam■ykki.

Me­ dˇmi Ý mßli til embŠttismissis ver­ur manni a­eins viki­ ˙r embŠtti og hann sviptur hŠfi til a­ gegna hei­ursembŠtti, tr˙na­arst÷­u e­a launu­u starfi fyrir BandarÝkin; en sß, sem sekur er fundinn, skal ■ˇ ekki undan■eginn mßlsh÷f­un, dˇmi og hegningu a­ l÷gum.

4. hluti. Kj÷rtÝmi, kj÷rsta­ur og kosningafyrirkomulag vi­ kj÷r til ÷ldungadeildar og fulltr˙adeildar skal ßkve­i­ Ý rÝki hverju af l÷ggjafar■ingi ■ess; en Sambands■ingi­ hefur ßvallt vald til a­ semja e­a breyta slÝkum reglum me­ l÷gum, nema hvar kosi­ er til ÷ldungardeildar.

Sambands■ingi­ skal saman koma a­ minnsta kosti eitt sinn ßr hvert og skal fundur sß vera [fyrsta mßnudaginn Ý desembermßnu­i], nema ■vÝ a­eins a­ annar dagur sÚ ßkve­inn me­ l÷gum.

5. hluti. Hvor ■ingdeild hefur ˙rskur­arvald um kosningar, kosningani­urst÷­ur og kj÷rgengi ■eirra, er ■ar eiga sŠti; meirihluti atkvŠ­a rŠ­ur Ý hvorri ■eirra; ■ˇ getur minni hluti fresta­ fundum dag frß degi og eins mß veita honum heimild til a­ knřja ■ß sem fjarverandi eru, til a­ sŠkja fundi, ß ■ann hßtt og me­ ■eim vi­url÷gum, sem hvor ■ingdeild ßkve­ur.

Hvor ■ingdeild mß ßkve­a sÝn eigin ■ingsk÷p, hegna ■ingm÷nnum fyrir ˇsŠmilegt framfer­i, og gera ■ß brottrŠka, ef tveir ■ri­ju hlutar sam■ykkja.

Hvor ■ingdeild skal halda ger­abˇk yfir ■a­, sem fram fer, og birta hana ß prenti me­ hŠfilegu bili, a­ undanskildum ■eim hlutum hennar, sem a­ mati deildar krefjast leyndar; ■ß skulu atkvŠ­i ■ingmanna Ý bß­um deildum Ý hva­a mßli sem er, fŠrast til bˇkar, ef fimmtungur ■eirra, er vi­staddir eru, ˇska ■ess.

Me­an Sambands■ing stendur yfir skal hvorug ■ingdeildin ßn leyfis hinnar fresta fundi Ý meira en ■rjß daga, nÚ flytja fundi ß annan sta­ en ■ann, er ■ingdeildirnar bß­ar eiga a­ koma saman ß.

6. hluti. Ůingmenn ÷ldungadeildar og fulltr˙adeildar skulu fß grei­slu fyrir st÷rf sÝn, er ßkve­in skal me­ l÷gum, og greidd ˙r fjßrhirslu BandarÝkjanna. Skulu ■eir Ý ÷llum mßlum hafa ■au forrÚttindi a­ vera ekki handteknir nema fyrir landrß­, glŠpi og fri­rof, me­an ■eir sitja ß fundum ■ingdeilda sinna e­a eru ß lei­ af fundi e­a ß; nÚ ■urfa a­ svara fyrir fyrir nokkra rŠ­u e­a umrŠ­u, Ý hvorri mßlstofunni sem er, ß nokkrum ÷­rum sta­.

Engan ■ingmann ÷ldungadeildar e­a fulltr˙adeildar skal ß kj÷rtÝmabili sÝnu ˙tnefna til nokkurs borgaralegs embŠttis ß vegum BandarÝkjanna, hafi embŠtti­ mynda­ veri­ e­a tekjur ■ess auknar ß ■vÝ tÝmabili; ■ß skal Ý hvorugri ■ingdeildinni nokkur ma­ur sŠti eiga, me­an hann gegnir embŠtti ß vegum BandarÝkjanna.

7. hluti. Íll frumv÷rp til laga, er ßkve­a opinberar tekjur rÝkissjˇ­s, skulu fyrst borin upp Ý fulltr˙adeildinni; en ÷ldungadeildin mß fram koma me­ till÷gur um e­a sam■ykkja vi­auka vi­ slÝk l÷g eins og ÷nnur l÷g.

SÚrhvert frumvarp til laga, sem sam■ykki hefur ÷­last Ý fulltr˙adeildinni og ÷ldungadeildinni, skal leggjast fyrir forseta BandarÝkjanna ß­ur en ■a­ ver­ur l÷g; sÚ hann ■vÝ sam■ykkur ritar hann nafn sitt undir ■a­; sÚ hann ■a­ ekki skal hann endursenda ■a­ me­ andmŠlum sÝnum ■eirri ■ingdeildinni ■ar sem ■a­ hefur fyrst veri­ upp bori­; skal h˙n ■ß fŠra andmŠli hans or­rÚtt til ger­abˇkar og taka mßli­ fyrir aftur. Ef tveimur ■ri­ju hlutum ■ingdeildar kemur saman um a­ sam■ykkja l÷gin eftir Ýtreka­a umfj÷llun, skal h˙n senda ■au ßsamt andmŠlunum hinni ■ingdeildinni og skulu ■au einnig ■ar aftur ver­a tekin til Ýtreka­rar umfj÷llunar; ef tveir ■ri­ju hlutar ■eirrar deildar sam■ykkja ■au einnig skal frumvarpi­ ver­a a­ l÷gum. En Ý ÷llum slÝkum mßlum rß­ast ˙rslit Ý bß­um ■ingdeildum af greiddum atkvŠ­um me­ og ß mˇti og skulu n÷fn ■eirra er atkvŠ­i grei­a fŠr­ til bˇkar Ý hvorri ■ingdeild. Ef forseti endursendir ekki frumvarp innan tÝu daga (a­ frßt÷ldum sunnud÷gum) eftir a­ ■a­ hefur veri­ lagt fyrir hann ver­ur ■a­ a­ l÷gum ß sama hßtt og ef hann hef­i rita­ nafn sitt undir ■a­, nema sambands■ingi­ komÝ Ý veg fyrir endursending ■ess me­ ■ingfrestun; ■ß ver­ur ■a­ ekki a­ l÷gum.

SÚrhver fyrirskipun, ■ingsßlyktun e­a atkvŠ­agrei­sla, er sameiginlegt sam■ykki ÷ldungardeildarinnar og fulltr˙adeildarinnar ■arf til (a­ undanskilinni ■ingfrestun), skal l÷g­ fyrir forseta BandarÝkjanna; og ß­ur en slÝkt geti ÷­last gildi skal ■a­ fß sam■ykki hans e­a ef hann neitar ■vÝ sam■ykkis skal ■a­ ver­a sam■ykkt a­ nřju af tveim ■ri­ju hlutum ÷ldungadeildarinnar og fulltr˙adeildarinnar samkvŠmt reglum ■eim og takm÷rkunum sem gilda um frumv÷rp.

8. hluti. Sambands■ingi­ hefur vald til a­ leggja ß og innheimta skatta, tolla, ßl÷gur og gj÷ld, til a­ grei­a skuldir, sjß fyrir sameiginlegri landv÷rn og velfer­ BandarÝkjanna; en allir tollar, ßl÷gur og gj÷ld skulu vera hin s÷mu hvarvetna Ý BandarÝkjunum:

-a­ fß a­ lßni fÚ gegn ßbyrg­ BandarÝkjanna;

-a­ koma reglum yfir verslun vi­ erlendar ■jˇ­ir, millli stakra rÝkja og vi­ ■jˇ­flokka indÝßna;

-a­ koma ß samrŠmdum l÷gum fyrir veitingu ■egnrÚttinda og sameiginlegum gjald■rotal÷gum um ÷ll BandarÝkin;

-a­ slß peninga, ßkve­a gildi ■eirra og erlendra peninga, og ßkve­a samrŠmingu ■yngdar og mßls;

-a­ skipa fyrir um hegningu fyrir f÷lsun ver­brÚfa og gjaldmi­ils BandarÝkjanna;

-a­ koma ß fˇt pˇstafgrei­slust÷­um og skipuleggja pˇstsamg÷ngur;

-a­ efla framfarir vÝsinda og nytsamra lista me­ ■vÝ a­ veita rith÷fundum og hugvitsm÷nnum einkarÚttindi fyrir ritverk sÝn og uppfinningar til ßkve­ins tÝma;

-a­ stofna dˇmstˇla sem eru lŠgra settir en hŠstirÚttur;

-a­ skilgreina og hegna fyrir sjˇrßn og glŠpi sem framdir eru ß h÷fum ˙ti og fyrir brot gegn ■jˇ­arÚtti;

-a­ segja ÷­rum strÝ­ ß hendur, veita leyfisbrÚf til vÝgamennsku og semja reglur um hert÷ku ß sjˇ og landi;

-a­ kalla saman og halda her, en engin fjßrveiting Ý ■vÝ augnami­i skal gilda lengur en til tveggja ßra;

-a­ koma upp og halda sjˇher vi­ lř­i;

-a­ setja reglur um stjˇrn og skipulag hersins bŠ­i til lands og sjßvar;

-a­ sjß til ■ess a­ hŠgt ver­i a­ kalla saman landvarnarli­ til a­ halda uppi l÷gum rÝkisins, brjˇta ß bak aftur uppreisnir og verjast ßrßsum;

-a­ sjß um a­ skipuleggja, vopnb˙a og ■jßlfa landvarnarli­i­, og střra ■eim hluta ■ess sem kann a­ vera Ý ■jˇnustu BandarÝkjanna; en eftirlßta hverju rÝki a­ tilnefna yfirmenn og sjß um Šfingar landvarnarli­sins samkvŠmt heragareglum ■eim er sambands■ingi­ setur;

-a­ hafa alla l÷ggj÷f ß hendi Ý alls konar mßlum ˙t af landrřmi ■vÝ (er ekki mß stŠrri vera en tÝu fermÝlur) ■ar sem ver­a kann a­setur stjˇrnar BandarÝkjanna, fyrir afsal einstakra rÝkja og vi­t÷ku sambands■ingsins, og a­ hafa sams konar vald yfir ÷llum st÷­um, sem keyptir kunna a­ ver­a me­ sam■ykki l÷ggjafar■ings ■ess rÝkis, ■ar sem ■eir eru, ■ar sem reisa megi virki, birg­ageymslur, hergagnab˙r, skipasmÝ­ast÷­var og ÷nnur nau­synjah˙s; og

-a­ setja ÷ll l÷g sem nau­synleg eru og hŠfileg til framkvŠmdar ÷llu ■vÝ valdi sem veitt hefur veri­ hÚr a­ framan og ÷llu ÷­ru valdi sem stjˇrnarskrß ■essi veitir stjˇrn BandarÝkjanna, einst÷kum stjˇrnardeildum hennar e­a embŠttism÷nnum.

9. hluti. Innflutning e­a a­flutning fˇlks, sem einhver hinna n˙verandi rÝkja ßlÝta rÚtt a­ heimila, skal sambands■ingi­ ekki banna fyrir ßri­ eitt ■˙sund ßttahundru­ og ßtta; en skatt e­a gjald mß leggja ß slÝkan a­flutning, ■ˇ ekki hŠrri en tÝu dali ß hvern mann.

RÚttindi handtekins manns til a­ ver­a leiddur tafarlaust fyrir dˇmara skulu ekki lßtin ni­ur falla nema ■vÝ a­eins a­ almanna÷ryggi krefjist ■ess ß tÝmum uppreisnar e­a innrßsar.

Ekki mß setja l÷g um refsingu ßn dˇms nÚ heldur l÷g me­ afturvirkum refsißhrifum.á

[Engan nefskatt e­a annan beinan skatt skal ß leggja nema Ý hlutfalli vi­ manntal ■a­ e­a ߊtlun um fˇlksfj÷lda sem hÚr er ß­ur skipa­ fyrir um a­ gera skuli.]

Engan skatt e­a toll skal leggja ß nokkra v÷ru sem flutt er ˙t ˙r nokkru rÝki.

Engin sÚrrÚttindi skulu veitt ver­a, me­ reglum um verslun og skattgrei­slu, einst÷kum h÷fnum eins rÝkis framar en h÷fnum annarra rÝkja; ekki skulu heldur skip, sem eru ß fer­ frß einu rÝki e­a til ■ess, skyldug til a­ grei­a ■ar gj÷ld e­a tolla Ý ÷­ru rÝki.

Ekki skal fÚ ˙r fjßrhirslu rÝkisins taka nema samkvŠmt fjßrveitingum sem ßkve­nar eru me­ l÷gum; skal yfirlit og reikningur yfir opinberar tekjur og gj÷ld birt me­ hŠfilegu millibili.

Enga a­alstign skal nokkrum veitt af stjˇrn BandarÝkjanna; enginn sem gegnir launu­u embŠtti e­a tr˙na­arstarfi fyrir ■au skal ßn sam■ykkis sambands■ingsins taka vi­ gj÷fum, hlunnindum, embŠtti e­a nafnbˇtum, hverrar tegundar sem er, frß nokkrum konungi, fursta e­a erlendu rÝki.

10. hluti. Ekkert rÝki mß nokkurn millirÝkjasamning gera, nÚ ganga inn Ý nokkurt samband e­a bandalag, veita leyfisbrÚf til vÝgamennsku, slß mynt, gefa ˙t skuldabrÚf, gera nokku­ anna­ en gull e­a silfurmynt a­ l÷geyri til skuldagrei­slu, sam■ykkja l÷g um refsingu ßn dˇms, afturvirk l÷g e­a l÷g sem sker­a skuldbindingargildi saminga e­a veita nokkra a­alstign.

Ekkert rÝki mß ßn sam■ykkis sambands■ingsins leggja nokkrar ßl÷gur e­a tolla ß innfluttar e­a ˙tfluttar v÷rur, nema a­ svo miklu leyti sem nau­syn ■ykir krefja svo tollgŠslul÷gum ■ess ver­i framfylgt; og hreinar tekjur af tollum og ßl÷gum, sem nokkurt rÝki leggur ß innflutt e­a ˙tfluttar v÷rur, skal til afnota vera fyrir fjßrhirslu BandarÝkjanna; skal sambands■ingi­ geta endursko­a­ og haft eftirlit me­ allri slÝkri l÷ggj÷f.

Ekkert rÝki mß ßn sam■ykkis sambands■ingsins leggja toll ß r˙mmßl skipa, halda herli­ e­a herskip ß fri­artÝmum, gera saminga e­a bandalag vi­ nokkurt anna­ rÝki e­a vi­ erlent stjˇrnarvald, e­a taka ■ßtt Ý herna­i, nema rß­ist sÚ ß ■a­ e­a ■a­ sÚ Ý svo brß­ri hŠttu a­ enga bi­ ■oli.

II. grein


1. hluti. FramkvŠmdarvaldi­ skal vera fali­ forseta BandarÝkja AmerÝku. Hann skal gegna embŠttinu til fj÷gurra ßra og ßsamt varaforseta, sem kosinn er til jafnlangs tÝma, skal hann kosinn ß ■ann hßtt sem hÚr segir.

Hvert rÝki skal skipa kj÷rmenn me­ ■eim hŠtti, er l÷ggjafar■ing ■ess ßkve­ur, sem sÚu jafnmargir og ■eir ■ingmenn ÷ldungadeildar og fulltr˙adeildar eru, sem sŠti eiga ß Sambands■ingi frß ■vÝ rÝki; en enginn ■ingma­ur ÷ldungadeildar nÚ fulltr˙adeildar, nÚ menn, sem embŠtti hafa Ý tr˙na­arst÷­um e­a launu­um st÷rfum undir stjˇrn BandarÝkjanna mega vera kj÷rmenn.

[Kj÷rmenn skulu Ý rÝki hverju halda fund og grei­a skriflega atkvŠ­i til kosningar tveggja manna, og skal annar ■eirra a­ minnsta kosti ekki vera frß sama rÝki og ■eir sjßlfir. Skulu ■eir gera skrß yfir alla ■ß er atkvŠ­i hlutu og yfir t÷lu atkvŠ­a, sem hver hlřtur og skulu ■eir undir skrßr ■essar n÷fn sÝn rita og sta­festa, og senda ■Šr innsigla­ar til a­seturs stjˇrnar BandarÝkjanna, me­ utanßskrift til forseta ÷ldungadeildarinnar. Forseti ÷ldungadeildarinnar skal Ý nŠrveru ÷ldungadeildarinnar og fulltr˙adeildarinnar opna allar skrßrnar og skulu ■ß atkvŠ­in ver­a talin. Sß, sem flest atkvŠ­i hlřtur, skal forseti ver­a, ef s˙ tala er meiri hluti allra kj÷rmanna. Ef fleiri en einn hafa hloti­ slÝkan meiri hluta, og atkvŠ­atala ■eirra er j÷fn, skal fulltr˙adeildin ■egar Ý sta­ kjˇsa skriflega einn ■eirra forseta. En ef enginn hefur hloti­ meiri hluta skal fulltr˙adeildin ß sama hßtt kjˇsa forseta ˙r r÷­um ■eirra fimm sem efstir eru ß skrßnni. Ůegar forseti er kosinn skulu atkvŠ­i greidd eftir rÝkjum, og fulltr˙adeildar■ingmenn hvers rÝkis hafa eitt atkvŠ­i; lßgmarksfj÷ldi til ■essa skal vera einn e­a fleiri frß tveim ■ri­ju rÝkjanna og meiri hluti allra rÝkjanna skal vera nau­synlegur til ■ess a­ kosning fßist. Eftir a­ forseti hefur veri­ kosinn skal ßvallt sß, sem flest atkvŠ­i kj÷rmanna hefur hloti­, ver­a varaforseti. En ef tveir e­a fleiri eru eftir, sem hafa jafna atkvŠ­at÷lu, skal ÷ldungadeildin kjˇsa skriflega varaforseta ˙r r÷­um ■eirra.]

Sambands■ingi­ getur ßkve­i­ tÝmann til a­ kjˇsa kj÷rmenn ■essa og daginn, er ■eir skulu grei­a atkvŠ­i; skal dagurinn vera hinn sami um ÷ll BandarÝkin.

Enginn, sem ekki er innfŠddur borgari, ellegar borgari BandarÝkjanna ■egar ■essi stjˇrnarskrß er sam■ykkt, skal vera kj÷rgengur til forsetaembŠttis; ekki skal heldur neinn vera kj÷rgengur til ■ess embŠttis sem ekki er fullra ■rjßtÝu og fimm ßra og hafi veri­ fjˇrtßn ßr b˙settur Ý BandarÝkjunum.

[SÚ forseti settur frß embŠtti, andist, segi af sÚr e­a ver­i ˇfŠr til a­ hafa v÷ld og skyldur embŠttisins ß hendi skal varaforsetinn gegna ■eim, og getur sambands■ingi­ skipa­ fyrir me­ l÷gum, hvernig fara skuli vi­ frßvikning, andlßt, afs÷gn e­a ˇfŠrni bŠ­i forseta og varaforseta, og geri ■annig kunnugt hva­a embŠttisma­ur ■ß eigi a­ gegna forsetast÷rfum og skal sß embŠttisma­ur gegna ■eim st÷rfum me­an me­an forsetinn er vanhŠfur e­a ■anga­ til forseti er kosinn.]

Forsetinn skal ß tilteknum tÝmum fß ■ˇknun fyrir st÷rf sÝn, sem hvorki skal auki­ ver­a nÚ minnka­ ß ■vÝ kj÷rtÝmabili sem hann hefur veri­ kosinn fyrir og ß ■vÝ tÝmabili skulu honum ekki veitt nokkur hlunnindi af hßlfu BandarÝkjanna e­a nokkurs rÝkis.

┴­ur en hann tekur vi­ embŠttisst÷rfum skal hann sverja ei­ ■ann e­a gera ■ß sta­festingu, sem hÚr segir:

ä╔g sver ■ess dřran ei­ (e­a lřsi hßtÝ­lega yfir), a­ Úg skal samviskusamlega gegna forsetaembŠtti BandarÝkjanna og skal af fremsta megni var­veita, vernda og verja stjˇrnarskrß BandarÝkjanna."

2. hluti. Forsetinn skal hafa ß hendi Š­stu herstjˇrn, bŠ­i Ý landher og sjˇli­i BandarÝkjanna og yfir landvarnarli­i einstakra rÝkja, ■egar ■a­ er bo­i­ ˙t Ý ■jˇnustu BandarÝkjanna; hann getur ˇska­ eftir skriflegu ßliti Š­sta yfirmanns Ý hverri stjˇrnardeild framkvŠmdarvaldsins Ý hverju ■vÝ mßli sem undir embŠtti hvers ■eirra heyrir og hann skal vald hafa til a­ veita refsingarfrest og nß­un fyrir brot gegn BandarÝkjunum, nema Ý mßlum til embŠttismissis.

Hann skal vald hafa til a­ gera millirÝkjasaminga me­ rß­i og sam■ykki ÷ldungadeildarinnar, a­ ■vÝ tilskildu a­ tveir ■ri­ju hlutar vi­staddra ÷ldungadeildar■ingmanna sÚu ■vÝ fylgjandi; hann skal tilnefna og me­ rß­i og sam■ykki ÷ldungadeildarinnar skipa sendiherra, a­ra opinbera erindreka og rŠ­ismenn, dˇmara Ý hŠstarÚtt og alla a­ra embŠttismenn BandarÝkjanna, ■egar hÚr er ekki ß annan hßtt sagt fyrir um skipun ■eirra Ý embŠtti, og skal ■a­ ßkve­i­ me­ l÷gum; en sambands■ingi­ getur me­ l÷gum veitt forseta einum, dˇmstˇlum e­a yfirm÷nnum stjˇrnardeilda vald til a­ skipa Ý st÷­ur ■eim lŠgri embŠttism÷nnum, er ■vÝ kann rÚtt a­ sřnast.

Forseti skal hafa vald til a­ skipa Ý ÷ll embŠtti sem losna ß me­an ÷ldungadeildin hefur ■inghlÚ, me­ ■vÝ a­ veita erindisbrÚf, er gildi ■anga­ til nŠsta ■ingi lřkur.

3. hluti. Hann skal me­ hŠfilegu millibili veita sambands■inginu upplřsingar um st÷­u sambandsins og rß­leggja ■vÝ a­ taka ■Šr rß­stafanir til me­fer­ar er hann ßlÝtur nau­synlegar og gagnlegar; ■egar sÚrstakar ßstŠ­ur eru til, getur hann kalla­ bß­ar ■ingdeildir saman e­a a­ra hvora ■eirra, og komi ■Šr sÚr ekki saman um hvenŠr hlÚ ver­ur ß ■ingst÷rfum getur hann fresta­ ■ingi til ■ess tÝma er a­ ßliti hans er hagkvŠmur; hann skal taka ß mˇti sendiherrum og ÷­rum opinberum erindrekum; hann skal sjß um a­ l÷gunum sÚ fylgt af tr˙mennsku og skal fß ÷llum embŠttism÷nnum BandarÝkjanna erindisbrÚf Ý hendur.

4. hluti. Forseta, varaforseta og ÷llum borgaralegum embŠttism÷nnum BandarÝkjanna skal viki­ ˙r embŠtti ■egar ■eir eru kŠr­ir til embŠttismissis e­a dŠmdir fyrir landrß­, m˙tugjafir e­a m˙tu■ßgu e­a a­ra meirihßttar glŠpi og afbrot.

III. grein


1. hluti. Dˇmsvald BandarÝkjanna skal fali­ einum hŠstarÚtti og ■eim lŠgri dˇmstˇlum er Sambands■ingi­ kann a­ skipa fyrir um hverju sinni og stofna. Dˇmararnir vi­ hŠstarÚtt og vi­ hina lŠgri dˇmstˇla skulu halda embŠtti sÝnu me­an ■eir gerast ekki brotlegir, og skulu ■eir ß ßkve­num tÝmum fß ■ˇknun fyrir starf sitt sem ekki skal lŠkku­ vera me­an ■eir gegna embŠttinu.

2. hluti. Dˇmsvaldi­ skal nß til allra mßla, a­ l÷gum og sanngirni, er upp geta komi­ eftir stjˇrnarskrß ■essari, l÷gum BandarÝkjanna, ger­um millirÝkjasamningum e­a ■eim er ger­ir ver­a me­ heimildum laga; til allra mßla sem snerta sendiherra, a­ra opinbera erindreka og rŠ­ismenn; til allra mßla sem falla undir siglingal÷g og sjˇrÚtt; deilumßla ■eirra er BandarÝkin eiga hlut a­; til deilumßla milli tveggja e­a fleiri rÝkja; [milli rÝkis og borgara annars rÝkis;] milli borgara mismunandi rÝkja; milli borgara Ý sama rÝki, er tilkall gera til landsvŠ­a, er mismunandi rÝki hafa veitt; [og milli rÝkis e­a borgara ■ess, og erlendra rÝkja, borgara e­a ■egna.]

═ ÷llum mßlum er snerta sendiherra e­a a­ra opinbera erindreka og rŠ­ismenn og Ý ■eim mßlum, ■ar sem rÝki er mßlsa­ili, skal hŠstirÚttur vera fyrsta dˇmstig. ═ ÷llum ÷­rum mßlum, sem ß­ur eru nefnd, skal hŠstirÚttur vera ßfrřjunardˇmstig, bŠ­i a­ ■vÝ er l÷g og sta­reyndir mßls snertir, me­ ■eim undantekningum og samkvŠmt ■eim reglum er sambands■ingi­ setur.

RÚtta­ skal Ý ÷llum sakamßlum, nema mßlum um embŠttismissi, fyrir kvi­dˇmi; mßl skal reki­ Ý ■vÝ rÝki, ■ar sem meint brot hefur veri­ frami­; en ■egar brot hefur ekki veri­ frami­ Ý nokkru rÝki skal mßli­ reki­ ß ■eim sta­ e­a st÷­um er sambands■ingi­ hefur me­ l÷gum ßkve­i­.

3. hluti. Landrß­ gegn BandarÝkjunum skulu einungis Ý ■vÝ fˇlgin a­ fara me­ herna­i ß hendur ■eim e­a fylla flokk ˇvina ■eirra og veita ■eim hjßlp og fulltingi. Engan skal dŠma fyrir landrß­ nema fyrir vitnisbur­ tveggja manna um s÷mu ath÷fnina e­a samkvŠmt jßtningu Ý opnu ■inghaldi.

Sambands■ingi­ skal hafa vald til a­ ßkve­a hegningu fyrir landrß­; en enginn refsidˇmur fyrir landrß­ skal hafa ßhrif ß erf­ir, nÚ heldur skal eignamissir gilda lengur en hinum dŠmda endist aldur.á

IV. Grein


1. hluti. Fullkomi­ traust og tiltr˙ skal Ý hverju rÝki bori­ til opinberra laga, skjala og dˇmsathafna allra annarra rÝkja. Mß sambands■ingi­ me­ almennri l÷ggj÷f skipa fyrir um, ß hvern hßtt slÝk l÷g, skj÷l og dˇmsathafnir skuli sta­festar og ßhrif ■ess.

2. hluti. Borgarar hvers rÝkis eiga heimting ß ■eim rÚttindum og undan■ßgum sem borgarar annarra rÝkja njˇta.

Ma­ur, sem kŠr­ur er fyrir landrß­, brot gegn hegningarl÷gum e­a anna­ refsivert athŠfi Ý einhverju rÝki og flřr undan rÚttvÝsinni og finnst Ý ÷­ru rÝki, skal framseldur ver­a, ■egar framkvŠmdarvald ■ess rÝkis, er hann fl˙­i ˙r, krefst ■ess, til flutnings til ■ess rÝkis, er l÷gs÷gu hefur Ý mßlinu.

[Enginn ma­ur, sem haf­ur er Ý haldi til ■ess a­ sitja af sÚr dˇm e­a inna af hendi nau­ungarvinnu Ý einhverju rÝki samkvŠmt l÷gum ■ess og flřr Ý anna­ rÝki, skal leystur undan slÝkri afplßnun e­a nau­ungarvinnu, me­ neinum l÷gum e­a ßkvŠ­um sem ■ar gilda, heldur skal hann framseldur ver­a, a­ kr÷fu ■ess er heimting ß til ■ess a­ afplßnun ■essi e­a nau­ungarvinna ver­i leyst af hendi.]

3. hluti. Sambands■ingi­ mß veita nřjum rÝkjum inng÷ngu Ý rÝkjasamband ■etta; en ekkert nřtt rÝki mß mynda e­a stofnsetja innan l÷gs÷gu nokkurs annars rÝkis; nÚ heldur skal nokku­ anna­ rÝki mynda­ vi­ sameining tveggja e­a fleiri rÝkja e­a rÝkishluta, ßn sam■ykkis l÷ggjafar■inga rÝkja ■eirra er hlut eiga a­ mßli og sambands■ingsins.

Sambands■ingi­ skal hafa vald til a­ rß­stafa og setja nau­synleg l÷g og regluger­ir um landsvŠ­i og a­rar eigur sem BandarÝkjunum heyra til; og ekkert Ý stjˇrnarskrß ■essari skal skili­ ß ■ann veg a­ ■a­ ska­i neinar kr÷fur BandarÝkjanna e­a nokkurs einstaks rÝkis.

4. hluti. BandarÝkin skulu tryggja hverju rÝki Ý sambandi ■essu lř­veldislega stjˇrnskipun og skulu vernda hvert einstakt ■eirra gegn ßrßsum; ennfremur gegn ofbeldi heima fyrir ■egar l÷ggjafar■ingi­ fer ■ess ß leit e­a framkvŠmdarvaldi­ (■egar ekki er unnt a­ kalla l÷ggjafar■ing saman).

V. grein

Sambands■ingi­ skal, hvenŠr sem tveir ■ri­ju hlutar beggja deilda ßlÝta ■a­ nau­synlegt, leggja til vi­auka vi­ stjˇrnarskrß ■essa, e­a, ef um ■a­ er sˇtt af l÷ggjafar■ingum tveggja ■ri­ju hluta rÝkjanna, skal ■a­ kalla til stjˇrnlaga■ings til a­ gera till÷gur um vi­auka, og skulu ■eir Ý bß­um tilvikum vera gildir a­ ÷llu leyti sem hluti ■essarar stjˇrnarskrßr, ■egar l÷ggjafar■ing ■riggja fjˇr­u hluta rÝkjanna hafa sam■ykkt ■ß e­a ■eir hafa veri­ sam■ykktir ß stjˇrnlaga■ingum Ý ■remur fjˇr­u hlutum ■eirra, eftir ■vÝ hvora a­fer­ina til sam■ykktar sambands■ingi­ hefur lagt til, me­ ■vÝ skilyr­i a­ enginn vi­auki, er ger­ur sÚ fyrir ßri­ eitt ■˙sund ßttahundru­ og ßtta, hafi nein ßhrif ß fyrstu og fjˇr­u mßlsgrein nÝunda hluta fyrstu greinar, og a­ ekkert rÝki ßn ■ess a­ sam■ykkja ■a­ skuli svipt j÷fnum atkvŠ­isrÚtti sÝnum Ý ÷ldungadeildinni.

VI. grein

Allar skuldir og skuldbindingar, sem til hafa or­i­ ß­ur en stjˇrnarskrß ■essi er sett, skulu vera jafngildar gagnvart BandarÝkjunum samkvŠmt ■essari stjˇrnarskrß og ■Šr voru ß­ur me­an rÝkjabandalagi­ var vi­ lř­i.

Stjˇrnarskrß ■essi og ■au l÷g BandarÝkjanna, sem sett eru Ý samrŠmi vi­ hana, og allir millirÝkjasamingar, sem ger­ir eru Ý nafni BandarÝkjanna, skulu vera landsins Š­stu l÷g; dˇmarar allra rÝkja skulu af ■eim bundnir ßn tillits til hvort nokku­ Ý stjˇrnarskrß e­a l÷gum einhverra rÝkja kemur Ý bßga vi­ ■au.

Ůingmenn ÷ldungadeildar og fulltr˙adeildar, sem nefndir hafa veri­, og ■ingmenn l÷ggjafar■inga einstakra rÝkja, allir embŠttismenn framkvŠmdarvalds og dˇmsvalds, bŠ­i BandarÝkjanna og einstakra rÝkja, skulu me­ ei­i e­a heiti skuldbundnir til a­ halda ■essa stjˇrnarskrß; en engar tr˙arlegir svardagar skulu nokkurn tÝma heimta­ir sem skilyr­i fyrir nokkru embŠtti e­a opinberri tr˙na­arst÷­u undir stjˇrn BandarÝkjanna.

VII. Grein

Fullgildingu stjˇrnlaga■inga Ý nÝu rÝkjum nŠgir til a­ stjˇrnaskrß ■essi taki gildi gagnvart rÝkjunum, sem ■annig fullgilda hana.á

Sam■ykkt ß stjˇrnlaga■ingi me­ samhljˇ­a atkvŠ­um allra rÝkjanna sautjßnda dag septemebermßna­ar ß ■vÝ Herrans ßri eitt ■˙sund sj÷hundru­ ßttatÝu og sj÷, og ß tˇlfta ßri frß ■vÝ BandarÝki AmerÝku ÷­lu­ust sjßlfstŠ­i. Ůessu til sta­festu ritum vi­ n÷fn okkar hÚr undir. [undirskriftir]

Vi­aukar

I.á

Sambands■ingi­ skal engin l÷g setja um stofnun tr˙fÚlags nÚ til a­ koma Ý veg fyrir frjßlsa i­kun tr˙arbrag­a; nÚ heldur til sker­ingar mßlfrelsi e­a prentfrelsi; nÚ rÚttindum fˇlks til fri­samlegra mannfunda e­a a­ senda stjˇrninni bŠnaskrß um lei­rÚtting kv÷rtunarefna.

II.

Me­ ■vÝ a­ landvarnarli­ me­ gˇ­u skipulagi er nau­synlegt fyrir ÷ryggi frjßlsra rÝkja skal rÚttur ■jˇ­arinnar til a­ eiga og bera vopn ˇskertur lßtinn.

III.

┴ fri­artÝmum skal enginn herma­ur vera settur til vistar ß nokkru heimili ßn sam■ykkis eigandans, og ekki heldur ß styrjaldartÝmum nema ß ■ann hßtt sem fyrirskipa­ ver­ur me­ l÷gum.

IV.

RÚttur ■jˇ­arinnar til a­ njˇta fri­helgi fyrir persˇnu sÝna, heimili, skj÷l og muni gegn ßstŠ­ulausri leit og haldlagningu skal ˇskertur lßtinn; og dˇms˙rskur­ um heimild til leitar mß ekki fella nema fyrir sterkar lÝkur, studdar ei­i e­a yfirlřsingu, og skal ■ar sta­num, ■ar sem leitin skal fram fara, nßkvŠmlega lřst og m÷nnum ■eim og hlutum er leggja skal hald ß.

V.

Engan mann skal lßta svara til saka fyrir brot sem var­a lÝflßti e­a a­ra alvarlega glŠpi nema samkvŠmt erindi e­a kŠrubrÚfi frß kŠrukvi­dˇmi, a­ undanskildum ■eim mßlum sem upp koma Ý land- e­a sjˇhernum, e­a Ý landvarnarli­inu ■egar ■a­ er a­ st÷rfum ß tÝmum herna­ar og almennrar hŠttu. Eigi skal heldur lÝfi og limum neins manns tvisvar Ý hŠttu stofna­ fyrir sama brot, nÚ heldur skal hann Ý sakamßli neyddur til a­ bera vitni gegn sjßlfum sÚr; nÚ sviptur vera lÝfi, frjßlsrŠ­i e­a eignum ßn rÚttrar me­fer­ar a­ l÷gum; ekki skulu eignir einkaa­ila teknar til opinberra afnota nema gegn hŠfilegum bˇtum.

VI.

═ refsimßlum skal sakborningur njˇta ■ess rÚttar a­ fß skjˇta og opinbera mßlsme­fer­ fyrir ˇhlutdrŠgum kvi­dˇmi ■ess rÝkis og umdŠmis ■ar sem glŠpurinn var framinn og skal ■ß umdŠmi­ fyrst vera ßkve­i­ me­ l÷gum; skal hann upplřstur um e­li og ßstŠ­ur kŠrunnar; fram fyrir hann skal lei­a vitni; skylda mß vitni honum Ý hag til a­ mŠta til rÚttarhalda og mßlflutningsma­ur skal honum fenginn til a­sto­ar vi­ v÷rn hans.

VII.

═ einkamßlum, ■ar sem deilt er um meiri hagsmuni en nemur tuttugu dala Ýgildi, skal rÚtturinn til a­ fari­ ver­i me­ mßl fyrir kvi­dˇmi lßtinn gilda og ekkert mßlsatri­i, sem kvi­dˇmur hefur teki­ afst÷­u til, ver­ur endursko­a­ fyrir nokkrum dˇmstˇl BandarÝkjanna ß annan hßtt en samkvŠmt reglum einkarÚttar.

VIII.á

Ekki skal heimta ˇhŠfilega hßa tryggingu fyrir frelsi sakbornings, nÚ leggja ß ˇhŠfilega ■ungar sektir, nÚ heldur skal beitt ˇmann˙­legum e­a ˇvenjulegum refsingum.

IX.

Upptalning sÚrstakra rÚttinda Ý stjˇrnarskrßnni skal ekki skilin svo a­ h˙n ˙tiloki e­a dragi ˙r ÷­rum rÚttindum ■jˇ­arinnar.

X.

V÷ld ■au, sem ekki eru falin BandarÝkjunum me­ stjˇrnarskrßnni nÚ me­ henni forbo­in rÝkjunum eru hverju einst÷ku rÝki ßskilin e­a ■jˇ­inni allri.

XI.

Dˇmsvaldi BandarÝkjanna skal ekki skipa­ svo a­ ■a­ nßi til nokkurs mßls a­ l÷gum e­a sanngirni sem h÷f­a­ er e­a sˇtt er gegn einu rÝki Ý BandarÝkjunum af borgurum annars rÝkis e­a af borgurum e­a ■egnum einhvers erlends rÝkis.á

XII.

Kj÷rmenn skulu Ý rÝki hverju koma saman og grei­a skriflega atkvŠ­i til kosningar forseta og varaforseta, og skal annar ■eirra a­ minnsta kosti ekki vera frß sama rÝki og ■eir sjßlfir. Nefna skulu ■eir ß se­lum sÝnum ■ann, er ■eir grei­a atkvŠ­i til forseta, og ß ÷­rum se­lum ■ann, er ■eir grei­a atkvŠ­i til varaforseta; skulu ■eir gera sÚrstakar skrßr yfir alla ■ß er atkvŠ­i hlutu til forseta og yfir alla ■ß er atkvŠ­i hlutu til varaforseta og yfir t÷lu atkvŠ­a sem hver hlřtur og skulu ■eir rita n÷fn sÝn undir skrßr ■essar og sta­festa ■Šr og senda innsigla­ar til a­seturs stjˇrnar BandarÝkjanna, me­ utanßskrift til forseta ÷ldungadeildarinnar. Forseti ÷ldungadeildarinnar skal Ý nŠrveru ÷ldungadeildarinnar og fulltr˙adeildarinnar opna allar skrßrnar og skulu ■ß atkvŠ­in talin. Sß sem flest atkvŠ­i hlřtur til forseta skal forseti ver­a ef s˙ tala nemur meiri hluta allra atkvŠ­a kj÷rmanna. Ef enginn hefur hloti­ slÝkan meiri hluta skal fulltr˙adeildin ■egar Ý sta­ kjˇsa forseta skriflega ˙r r÷­um ■eirra ■riggja hi­ mesta er flest atkvŠ­i hloti­ hafa ß skrßnni yfir ■ß er til forseta voru kosnir. Ůegar forseti er kosinn skulu atkvŠ­i greidd eftir rÝkjum og fulltr˙ar hvers rÝkis hafa eitt atkvŠ­i; lßgmarksfj÷ldi til ■essa skal vera einn e­a fleiri ■ingmenn frß tveim ■ri­ju rÝkjanna og meiri hluti allra rÝkjanna skal vera nau­synlegur til ■ess a­ kosning fßist. [Og kjˇsi fulltr˙adeildin ekki forseta, ■egar h˙n fŠr rÚttinn til ■ess, fyrir fjˇr­a dag marsmßna­ar nŠstkomanda, skal varaforseti gegna forsetast÷rfum eins og ■egar forseti fellur frß e­a ver­ur af ÷­rum ßstŠ­um ˇfŠr um a­ gegna embŠtti samkvŠmt stjˇrnarskrßnni.] Sß sem flest atkvŠ­i hefur hloti­ til varaforseta skal varaforseti vera ef fj÷ldi atkvŠ­anna nemur meiri hluta allra kj÷rmanna; og hafi enginn meiri hluta hloti­ skal ÷ldungadeildin kjˇsa annan af ■eim tveimur er flest atkvŠ­i hafa ß skrßnni fyrir varaforseta; lßgmarksfj÷ldi til ■ess skal vera tveir ■ri­ju ÷ldungadeildar■ingmanna og meiri hluti ■ingmanna skal vera nau­synlegur til kosningar. Enginn er kj÷rgengur til varaforseta BandarÝkjanna nema hann sÚ kj÷rgengur til forsetaembŠttisins samkvŠmt stjˇrnarskrßnni.

XIII.

1. Hvorki ■rŠldˇmur nÚ nau­ungarvinna, nema sem hegning fyrir glŠp, sem ma­ur hefur veri­ rÚttilega sakfelldur fyrir skal eiga sÚr sta­ innan BandarÝkjanna e­a ß nokkrum sta­ sem ■au hafi l÷gs÷gu yfir.

2. Sambands■ingi­ hefur vald til a­ framfylgja ■essu ßkvŠ­i me­ vi­eigandi l÷ggj÷f.

XIV.

1. Allir ■eir, sem fŠddir eru Ý BandarÝkjunum e­a ÷­last hafa ■egnrÚttindi ■ar, eru rÝkisborgarar BandarÝkjanna og ■ess rÝkis, ■ar sem ■eir hafa heimilisfang sitt. Ekkert rÝki skal setja e­a framfylgja neinum l÷gum er sker­i rÚttindi og fri­helgi rÝkisborgara BandarÝkjanna; ekki skal heldur neitt rÝki svipta nokkurn mann lÝfi, frelsi nÚ eignum ßn rÚttrar mßlsme­fer­ar a­ l÷gum, nÚ heldur neita nokkrum manni innan l÷gs÷gu sinnar um almenna lagavernd.

2. Fulltr˙at÷lu skal deilt ß milli rÝkjanna eftir Ýb˙at÷lu ■eirra og skal ■ß fj÷ldi allra Ýb˙a hvers rÝkis talinn, a­ undanskildum indÝßnum er ekki grei­a skatt. Ef kosningarÚttur vi­ kosningar, ■ar sem kjˇsa ß kj÷rmenn til a­ velja forseta og varaforseta BandarÝkjanna, fulltr˙a ß sambands■ingi­, embŠttismenn framkvŠmdar- e­a dˇmsvalds Ý rÝki e­a ■ingmenn ß rÝkis■ing er tekinn af nokkrum karlmanni, sem ß heimilisfang Ý einhverju rÝki og er or­inn tuttugu og eins ßrs gamall, e­a kosningarÚtturinn er ß nokkurn hßtt skertur, nema fyrir hlutdeild Ý uppreisn e­a ÷­rum glŠpum, skal fulltr˙atalan skert eftir ■vÝ hlutfalli, sem tala slÝkra karla stendur Ý vi­ fulla t÷lu karla sem eru or­nir tuttugu og eins ßrs gamlir Ý ■vÝ rÝki.

3. Enginn skal eiga sŠti Ý ÷ldungadeild e­a fulltr˙adeild sambands■ingsins e­a ver­a kj÷rma­ur til a­ kjˇsa forseta og varaforseta e­a nokkru embŠtti gegna, borgaralegu e­a hjß hernum undir stjˇrn BandarÝkjanna e­a undir stjˇrn nokkurs annars rÝkis, sem hefur teki­ ■ßtt Ý upphlaupi e­a uppreisn gegn ■eim e­a veitt ˇvinum ■eirra li­sinni e­a lÝkn eftir a­ hafa ß­ur unni­ ei­ a­ stjˇrnarskrß BandarÝkjanna sem ■ingma­ur sambands■ingsins, embŠttisma­ur BandarÝkjanna, ■ingma­ur einhvers rÝkis■ings e­a embŠttisma­ur framkvŠmdar- e­a dˇmsvalds Ý nokkru rÝki. Sambands■ingi­ getur me­ tveimur ■ri­ju hlutum atkvŠ­a Ý hvorri ■ingdeild teki­ aftur slÝkan rÚttindamissi.

4. Gildi rÝkisskuldar BandarÝkjanna, sem lagaheimild er fyrir, skal ekki dregi­ Ý efa, ■ar ß me­al skulda sem til hafa or­i­ til a­ grei­a eftirlaun e­a ver­laun fyrir frŠkilega ■jˇnustu vi­ rÝki­ vi­ a­ brjˇta ß bak aftur upphlaup e­a uppreisn. En hvorki skulu BandarÝkin nÚ nokkurt rÝki stofna e­a grei­a nokkra skuld e­a skuldbindingu sem myndast hefur til hjßlpar upphlaupi e­a uppreisn gegn BandarÝkjunum, nÚ heldur nokkra kr÷fu fyrir missi nokkurs ■rŠls e­a frelsis hans; en allar slÝkar skuldir, skuldbindingar og kr÷fur skulu taldar ˇl÷gmŠtar og ˇgildar.

5. Sambands■ingi­ hefur vald til a­ framfylgja ■essu ßkvŠ­i me­ vi­eigandi l÷ggj÷f.

XV.

1. RÚttur rÝkisborgara BandarÝkjanna til a­ kjˇsa ver­ur hvorki afnuminn nÚ skertur vegna kyn■ßttar, h÷rundslitar e­a ■rŠldˇms ß fyrri tÝmum af BandarÝkjunum e­a nokkru rÝki ■ess.

2. Sambands■ingi­ hefur vald til a­ framfylgja ■essu ßkvŠ­i me­ vi­eigandi l÷ggj÷f.

XVI.

Sambands■inginu skal heimilt a­ leggja ß og innheimta skatta ß tekjur, hva­an sem ■Šr eru fengnar, ßn tillits til skiptingar ■ingsŠta milli rÝkja og ßn tillits til manntals e­a ߊtlunar um fˇlksfj÷lda.

XVII.

Íldungadeild BandarÝkja■ings skal skipu­ tveimur ■ingm÷nnum frß hverju rÝki sem kj÷rnir eru Ý almennum kosningum Ý rÝkinu til sex ßra Ý senn. Hver ÷ldungadeildar■ingma­ur hefur eitt atkvŠ­i. Kj÷rmenn Ý hverju rÝki skulu fullnŠgja ■eim skilyr­um sem ger­ eru til kj÷rmanna til fj÷lmennari deildar l÷ggjafar■ings rÝkisins. -- EđA: Kjˇsendur Ý hverju rÝki skulu fullnŠgja ■eim skilyr­um sem ger­ eru til kjˇsenda fj÷lmennari deildar l÷ggjafar■ings rÝkisins.

Ůegar sŠti einhvers rÝkis Ý ÷ldungadeildinni losnar skal handhafi framkvŠmdarvalds ■ess rÝkis gefa ˙t fyrirmŠli um kosningu Ý sŠti­, a­ ■vÝ tilskildu a­ l÷ggjafar■ingi hvers rÝkis sÚ heimilt a­ fß framkvŠmdarvaldi ■ess vald til a­ skipa mann tÝmabundi­ Ý sŠti­ ■ar til kosningar fara fram samkvŠmt ßkv÷r­un l÷ggjafans.

Ůennan vi­auka skal ekki skilja ■annig a­ hann hafi ßhrif ß kj÷r e­a kj÷rtÝmabil nokkurs ÷ldungadeildar■ingmanns sem kj÷rinn er ß­ur en vi­aukinn ÷­last gildi sem hluti af stjˇrnarskrß BandarÝkjanna.

[XVIII.

1. A­ li­nu einu ßri frß sta­festingu ■essarar greinar er ˇheimil framlei­sla, sala og flutningur ß ßfengum drykkjum innan BandarÝkjanna sem og innflutningur ßfengis til og ˙tflutningur ■ess frß BandarÝkjunum og ÷llum svŠ­um innan l÷gs÷gu ■eirra sÚ ■a­ Štla­ til drykkjar.

2. Sambands■ingi­ og rÝkin skulu hafa sameiginlegan rÚtt til a­ framfylgja vi­auka ■essum me­ vi­eigandi l÷ggj÷f.

3. Grein ■essi skal ekki ÷­last gildi nema h˙n hafi veri­ sta­fest sem vi­auki vi­ stjˇrnarskrß BandarÝkjanna af l÷ggjafar■ingi sÚrhvers rÝkis, eins og kve­i­ er ß um Ý stjˇrnarskrßnni, innan sj÷ ßra frß ■eim degi er mßli ■essu er vÝsa­ frß Sambands■inginu til rÝkjanna.
]

XIX.

RÚttur rÝkisborgara BandarÝkjanna til a­ kjˇsa ver­ur hvorki afnuminn nÚ skertur af BandarÝkjunum e­a nokkru rÝki vegna kynfer­is.

Sambands■ingi­ hefur vald til a­ framfylgja ■essu ßkvŠ­i me­ vi­eigandi l÷ggj÷f.

XX.

1. Kj÷rtÝmabili forseta og varaforseta lřkur ß hßdegi tuttugasta dag jan˙armßna­ar, og kj÷rtÝmabili ■ingmanna ÷ldungadeildar og fulltr˙adeildar lřkur ß hßdegi 3. dag jan˙armßna­ar ß ■vÝ ßri sem kj÷rtÝmabili ■eirra hef­i loki­ ef ■essi grein hef­i ekki fengi­ sta­festingu og skal kj÷rtÝmabil eftirmanna ■eirra byrja ■ß.

2. Sambands■ingi­ skal koma saman a­ minnsta kosti einu sinni ßr hvert og skulu fundir ■ess hefjast ß hßdegi 3. dag jan˙armßna­ar, nema annar dagur sÚ ßkve­inn me­ l÷gum.

3. Ef kj÷rinn forseti fellur frß ß­ur en kj÷rtÝmabil hans hefst skal kj÷rinn varaforseti taka vi­ embŠtti forseta. Ef forseti er ekki kj÷rinn ß­ur en kj÷rtÝmabil nřs forseta hefst e­a kj÷rinn forseti fullnŠgir ekki skilyr­um til embŠttist÷ku skal kj÷rinn varaforseti gegna embŠtti hans ■ar til kj÷rinn hefur veri­ forseti sem fullnŠgir skilyr­unum. Sambands■ingi­ getur ßkve­i­ me­ l÷gum hvernig brug­ist ver­i vi­ ef hvorki kj÷rinn forseti nÚ kj÷rinn varaforseti er hŠfur til a­ gegna forsetaembŠtti og ßkve­i­ ■annig hver gegni embŠtti forseta e­a hvernig ma­ur ver­i valinn til a­ gegna embŠttinu, en ■a­ skal sß gera ■ar til kj÷rinn hefur veri­ hŠfur forseti e­a varaforseti.

4. Sambands■ingi­ mß ßkve­a me­ l÷gum hvernig brug­ist ver­i vi­ ef einhver sß fellur frß sem fulltr˙adeildin getur kosi­ forseta ■egar rÚttur til a­ kjˇsa hann kemur Ý hennar hlut, og ef einhver sß fellur frß sem ÷ldungadeildin getur kosi­ varaforseta ■egar rÚttur til a­ kjˇsa hann kemur Ý hennar hlut.

5. 1. og 2. li­ur ÷­last gildi 15. dag oktˇbermßna­ar eftir a­ vi­auki ■essi hefur veri­ sta­festur.

6. Vi­auki ■essi ÷­last ekki gildi nema hann hafi veri­ sta­festur sem vi­auki vi­ stjˇrnarskrßna af ■remur fjˇr­u l÷ggjafar■inga sambandsrÝkjanna innan sj÷ ßra frß ■eim degi sem honum er vÝsa­ til ■eirra.

XXI.

1. ┴tjßndi vi­auki stjˇrnarskrßrinnar er hÚr me­ felldur ˙r gildi.

2. Flutningur ßfengra drykkja e­a innflutningur ■eirra til einhverra rÝkja BandarÝkjanna, sjßlfstjˇrnarsvŠ­is e­a yfirrß­asvŠ­is ■eirra, til afhendingar og notkunar er strÝ­ir gegn l÷gum ■ar a­ l˙tandi, er hÚr me­ banna­ur.

3. Vi­auki ■essi ÷­last ekki gildi nema hann hafi veri­ sta­festur sem vi­auki vi­ stjˇrnarskrßna af ■ingfundum sambandsrÝkjanna, eins kve­i­ er ß um stjˇrnarskrßnni, innan sj÷ ßra frß ■eim degi er sambands■ingi­ leggur hann fyrir rÝkin.

XXII.

1. Engan mß kjˇsa til forseta oftar en tvisvar og enginn sem gegnt hefur forsetaembŠttinu e­a veri­ handhafi forsetavalds lengur en tv÷ ßr ß kj÷rtÝmabili sem annar ma­ur hefur veri­ kj÷rinn til skal kj÷rinn til forsetaembŠttis oftar en einu sinni. Ůessi grein ß ekki vi­ um ■ann sem gegnir forsetembŠttinu ■egar ■essi grein er l÷g­ fram Ý sambands■inginu, og h˙n kemur ekki Ý veg fyrir a­ sß sem gegnir embŠtti forseta e­a er handhafi forsetavalds ß kj÷rtÝmabilinu ■egar vi­auki ■essi tekur gildi, haldi embŠtti forseta e­a ver­i handhafi forsetavalds ˙t kj÷rtÝmabili­.

2. Vi­auki ■essi ÷­last ekki gildi nema hann hafi veri­ sta­festur sem vi­auki vi­ stjˇrnarskrßna af ■rem fjˇr­u l÷ggjafar■inga sambandsrÝkjanna innan sj÷ ßra frß ■eim degi sem sambands■ingi­ vÝsar honum til rÝkjanna.

XXIII.

1. LandsvŠ­i ■a­, sem er a­setur rÝkisstjˇrnar BandarÝkjanna, skal tilnefna eftir ■vÝ sem Sambands■ingi­ segir til um:

Kj÷rmenn til a­ kjˇsa forseta og varaforseta er sÚu jafn margir og ■eir fulltr˙ar sem svŠ­i­ Štti rÚtt ß Ý ÷ldungadeildina og sambands■ingi­ ef ■a­ vŠri rÝki, en ■ˇ aldrei fleiri en mannfŠsta rÝki­; kj÷rmennirnir skulu koma til vi­bˇtar ■eim kj÷rm÷nnum sem tilnefndir hafa veri­ af rÝkjunum. Kj÷rmennirnir skulu, hva­ var­ar kj÷r til forseta og varforseta, hafa s÷mu st÷­u og ef ■eir hef­u veri­ tilnefndir af rÝki; kj÷rmennirnir skulu koma saman ß landsvŠ­i ■essu og inna af hendi ■au skyldust÷rf sem kve­i­ er ß um Ý tˇlfta vi­auka vi­ stjˇrnarskrßna.

2. Sambands■ingi­ hefur vald til a­ framfylgja ■essu ßkvŠ­i me­ vi­eigandi l÷ggj÷f.

XXIV.

1. RÚttur borgara BandarÝkjanna til a­ kjˇsa Ý forkosningum e­a ÷­rum kosningum til forseta e­a varaforseta, kj÷rmanna til forseta e­a varaforseta, e­a ■ingmanna ÷ldungadeildar e­a fulltr˙adeildar, skal hvorki skertur nÚ afnuminn af BandarÝkjunum e­a einst÷kum rÝkjum ■eirra vegna vanskila ß kosningaskatti e­a ÷­rum sk÷ttum.

2. Sambands■ingi­ hefur vald til a­ framfylgja ■essu ßkvŠ­i me­ vi­eigandi l÷ggj÷f.

XXV.

1. Ef forseti ver­ur sviptur embŠtti, hann andast e­a segir af sÚr, skal varaforseti taka vi­ embŠtti forseta.

2. Ef embŠtti varaforseta losnar skal forsetinn tilnefna varaforseta sem tekur vi­ embŠtti a­ fenginni sta­festingu meiri hluta ■ingmanna Ý bß­um deildum sambands■ingsins.

3. Ef forsetinn tilkynnir brß­abirg­aforseta ÷ldungadeildar og forseta fulltr˙adeildar skriflega a­ hann sÚ ˇfŠr um a­ fara me­ v÷ld sÝn og skyldur, ■ß skulu v÷ld hans og skyldur fŠrast ß hendur varaforseta sem handhafa forsetavalds ■anga­ til hann tilkynnir ■eim skriflega um hi­ gagnstŠ­a.

4. Ef varaforsetinn og meiri hluti anna­hvort rß­herra e­a annarra ■eirra sem sambands■ingi­ hefur ßkve­i­ me­ l÷gum senda brß­abirg­aforseta ÷ldungadeildar og forseta fulltr˙adeildar skriflega yfirlřsingu ■ess efnis a­ forsetinn sÚ ˇfŠr um a­ fara me­ ■a­ vald og ■Šr skyldur sem honum hafa veri­ falin, skal varaforsetinn umsvifalaust taka vi­ v÷ldum og skyldum embŠttisins sem starfandi forseti.á

SÝ­an, ■egar forsetinn sendir brß­abirg­aforseta ÷ldungadeildar og forseta fulltr˙adeildar skriflega yfirlřsingu ■ess efnis a­ engir annmarkar sÚu ß hŠfni hans skal hann aftur taka vi­ v÷ldum og skyldum embŠttis sÝns, nema ■vÝ a­eins a­ varaforsetinn og meiri hluti anna­hvort rß­herra e­a annarra ■eirra sem sambands■ingi­ hefur ßkve­i­ me­ l÷gum sendi brß­abirg­aforseta ÷ldungadeildar og forseta fulltr˙adeildar innan fj÷gurra daga skriflega yfirlřsingu sÝna ■ess efnis a­ forsetinn sÚ ˇfŠr um a­ fara me­ v÷ld og skyldur embŠttis sÝns. A­ svo b˙nu skal ■ingi­ taka ßkv÷r­un um mßli­ og skal ■a­ kalla­ saman innan tveggja sˇlarhringa af ■essu tilefni ef ■inghlÚ er. Ef ■ingi­ ßkvar­ar innan ■riggja vikna frß mˇtt÷ku sÝ­ari yfirlřsingarinnar, e­a innan ■riggja vikna eftir a­ ■ing er kalla­ saman, sÚ ■inghlÚ, me­ tveimur ■ri­ju hlutum atkvŠ­a Ý bß­um deildum a­ forsetinn sÚ ˇfŠr um a­ fara me­ v÷ld og skyldur embŠttis sÝns skal varaforsetinn ßfram gegna ■vÝ embŠtti sem starfandi forseti; a­ ÷­rum kosti skal forsetinn taka aftur vi­ valdi og skyldum embŠttis sÝns.

XXVI.á

1. RÚttur rÝkisborgara BandarÝkjanna, sÚu ■eir 18 ßra e­a eldri, til a­ kjˇsa ver­ur hvorki afnuminn nÚ skertur af BandarÝkjunum e­a nokkru rÝki ■eirra, s÷kum aldurs.

2. Sambands■ingi­ hefur vald til a­ framfylgja ■essu ßkvŠ­i me­ vi­eigandi l÷ggj÷f.

XXVII.

Engin l÷g, sem kve­a ß um breytingar ß ■ˇknun fyrir st÷rf ■ingmanna ÷ldungadeildar og fulltr˙adeildar skulu ganga Ý gildi fyrr en kosi­ hefur veri­ til fulltr˙adeildar ■ingsins a­ nřju.

Fyrstu 10 vi­aukar stjˇrnarskrßrinnar (rÚttindaskrßin) voru sta­festir frß og me­ 15. desember 1791.

11. vi­auki stjˇrnarskrßrinnar var sta­festur ■ann 7. febr˙ar 1795.

12. vi­auki stjˇrnarskrßrinnar var sta­festur ■ann 15. j˙nÝ 1804.

13. vi­auki stjˇrnarskrßrinnar var sta­festur ■ann 6. desember 1865.

14. vi­auki stjˇrnarskrßrinnar var sta­festur ■ann 9. j˙lÝ 1868.

15. vi­auki stjˇrnarskrßrinnar var sta­festur ■ann 3. febr˙ar 1870

16. vi­auki stjˇrnarskrßrinnar var sta­festur ■ann 3. febr˙ar 1913.

17. vi­auki stjˇrnarskrßrinnar var sta­festur ■ann 8. aprÝl 1913.

18. vi­auki stjˇrnarskrßrinnar var sta­festur ■ann 16. jan˙ar 1919.

19. vi­auki stjˇrnarskrßrinnar var sta­festur ■ann 18. ßg˙st 1920.

20. vi­auki stjˇrnarskrßrinnar var sta­festur ■ann 23. jan˙ar 1933.

21. vi­auki stjˇrnarskrßrinnar var sta­festur ■ann 5. desember 1933.

22. vi­auki stjˇrnarskrßrinnar var sta­festur ■ann 27. febr˙ar 1951.

23. vi­auki stjˇrnarskrßrinnar var sta­festur ■ann 29. mars 1961.

24. vi­auki stjˇrnarskrßrinnar var sta­festur ■ann 23. jan˙ar 1964.

25. vi­auki stjˇrnarskrßrinnar var sta­festur ■ann 10. febr˙ar 1967.

26. vi­auki stjˇrnarskrßrinnar var sta­festur ■ann 1. j˙lÝ 1971.

27. vi­auki stjˇrnarskrßrinnar var sta­festur ■ann 7. maÝ 1992.


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Höfundur

Grétar Eiríksson
Grétar Eiríksson
Hér er ætlunin að koma fram óhlutdrægnum upplýsingum fyrir Almenning, til fræðslu vegna Stjórnlagaþings okkar, birtingar á öðrum stjórnarskrám, ritgerðum, skýslum, Lögum og öðru efni er auðvelda Almenningi að velja Frambjóðendur eða ákveða framboðs til Stjórnlagaþings,  með upplýstum hætti án þess að Frambjóðendur verði hér kynntir, sem sagt fyrst og fremst að reyna að safna og miðla sem mestum upplýsingum varðandi ferli Stjórnarskrágerðar okkar, svo Almennur landsmaður geti verið sem allra upplýstastur um tilgang, markmið, mikilvægi Stjórnarskrár okkar og vonandi að auka Lýræðisvitund Landsmanna

Heimsˇknir

Flettingar

  • ═ dag (20.9.): 0
  • Sl. sˇlarhring: 0
  • Sl. viku: 3
  • Frß upphafi: 4458

Anna­

  • Innlit Ý dag: 0
  • Innlit sl. viku: 3
  • Gestir Ý dag: 0
  • IP-t÷lur Ý dag: 0

UppfŠrt ß 3 mÝn. fresti.
Skřringar

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband